Statuti Personal Ne Shqiperi Ne Epoken E Skenderbeut

Pjesë nga libri: Një nga veçoritë më të spikatura e më të qenësishme të kombit shqiptar është pa dyshim tradita e tij juridike, e ruajtur të paktën pjesërisht që nga epoka e hershme e depërtimeve greke e romake deri në ditët tona; kjo falë jo vetëm besnikërisë së kombit për traditat e tij, por besojmë edhe për karakterin organik e logjik të botëkuptimit juridik që ka në bazë dhe të normave themelore që e sendëzojnë këtë traditë juridike. Kanuni ishte pranuar qartësisht si ligji i botës shqiptare për botën shqiptare; gjithsesi ai njihte dhe respektonte çfarëdolloj përkatësie tjetër, të drejtat sovrane të shtetit dhe ato të kishës në fushën shpirtërore. Mbledhja e tij ka qenë për shekuj meritë shumë e qëndrueshme dhe natyrisht e shquar e klerit shqiptar dhe e fetarëve françeskanë që punonin në famullinë a nëpër strehët vorfnore (jetimore) të zonave më të epërme malore. Por në vazhdën e misionit që u ndërmor në Shqipëri, misionarët shkonin në grupe të vogla të përbëra me një a dy etër, pra priftërinj jezuitë dhe me një fetar laik a një tjetër katekist si ndihmës dhe punonin në të gjithë zonën e famullisë gjatë gjithë një stine. Fatmirësisht, që në nisje u vunë të ndjekin shembullin e misionarëve antikë jezuitë, duke i përpiluar pas kthimit të tyre në shtëpi dhe duke i dërguar menjëherë për t'i shtypur shënimet e tyre për qëmtimet gjatë misionit, që ishin aq të pasura jo vetëm me ngjarje e biseda njerëzish, por edhe me informacione të vyera për doket e zakonet, të cilat natyrisht do t'u vlenin shumë edhe misionarëve të ardhshëm. Ndër këto shkrime, ato që kanë të bëjnë me Kanunin dhe me të gjithë përmbajtjen juridike e zakonore kanunore janë nga më të bollshmet e më të vyerat për nga pasuria e hollësive dhe e rasteve, me një nivel saktësie padyshim shumë më të lartë se ato të të gjithë trajtuesve të tjerë paraardhës, të mirëqena edhe nga kuadri metodik i ndjekur në përgjithësi nga kleri katolik për reformën. Në mes të gjithë misionarëve, ata që i sillnin sasi të madhe relacionesh ishin dy drejtuesit e misionit shëtitës që u ndodhën për një periudhë të gjatë të aktivitetit të tij: ishte pra themeluesi i këtij misioni, At Domeniko Paci nga Verona dhe vazhduesi i tij At Francesco Genovizzi nga Bergamo; ata janë edhe më të saktit përsa i përket përshkrimit dhe interpretimit të materialit të mbledhur.

Ligji I Maleve Shqiptare

"Kombi shqiptar, ruajtësi dhe vazhdonjësi i fiseve antike të rajonit thrako-ilir e të qytetërimit të tyre, në një nivel goxha të kënaqshëm, i paraqitet studiuesit me një aspekt kulturor e tradicional, deri më sot po kaq pak të njohur sa dhe interesant: atë të konceptit juridik dhe të zakoneve që i mishërojnë ato...Dëshirova kështu, t’i bëja një shërbim studiuesve të interesuar në këtë fushë e në të njejtën kohë edhe kombit shqiptar, aq të dashur për mua, antikiteti, personaliteti dhe fisnikëria e të cilit demonstrohet nga mentaliteti i fuqishëm juridik, jo më pak e ndoshta më shumë se sa dhe vetë gjuha dhe poezia e tij", ja kështu shkruan Zef Valentini në parathënien e kësaj vepre.

E Drejta E Komuniteteve Ne Traditen Juridike Shqiperise

Valentini arriti në Shqipëri në një kohë kur misionarët jezuitë tashmë e quanin të konsoliduar pozitën e tyre në gjirin e katolicizmit shkodran. Megjithatë, me mprehtësinë dhe intuitën që e karakterizonte, ai e kuptoi menjëherë se veprimtaria e tyre vërtitej e gjitha brenda qerthullit katolik shkodran.

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise 1060-1560

Kot për shembull me i thanë gabimtarit: këqyr se ky rregullim  qi po thue ti âsht i dâmshëm pse âsht kundra familjes, kúrsè aj 
nuk pranon se familja âsht në temel të shoqnís nierzore; ta ven 
gazin bota mendjemadhe e të rívet – e mjerisht edhè e fëmijvet 
katërdhetë e gjashtëdhetë vjeçarë – kúr ti po i thue: mâ kjo âsht 
kundra ligjës josè kundra mësimevet të Zotit, kúrsè ata paskan 
zblue se Zot nuk po ká!
Prandej studime rreth njenes e tjetres pikë të socjologjís, të 
çdo dijtunije qi të mund të na lypet, eksperjenca, mjerisht, na 
diftoi se s bâne dobí.

Publicistike Studime Dhe Tekste  iv

Duke iu kushtuar kërkimeve historike të Shqipërisë, mund të themi se Etërit Jezuitë të provincës venete vazhdojnë një traditë të lavdishme të familjes. Në fakt, është e njohur se tre përpiluesit e Illyricum Sacrum, që mbetet gjithnjë vepër themelore në historinë shqiptare, saktësisht ishin anëtarë të po asaj province të nderuar. Të futur në Shqipëri në vitin 1841 dhe të vendosur përfundimisht në vitin 1850 në drejtimin e Kolegjit Pontifik Shqiptar të Shkodrës, ata nuk vonuan të interesoheshin për kulturën specifike të vendit; në vitin 1870 fillonte karrierën e tij të gjatë të mësimdhënies në Kolegjin Pontifik, At Karlo Vasilicò, venecian, i cili kulturës së qëndrueshme dhe një kriteri të mirë kritik i shtonte avantazhin e njohjes së historisë dhe të kulturës venete; që në vitin 1873 tërhiqte vëmendjen e tij komunikimi i njohur dhe interesant i Bartolomeo Cecchietti, i Institutit Venet të Shkencave, Letërsisë dhe Arteve, për kërkimet e tij për historinë shqiptare, që i kishte filluar pas lutjes së shkrimtares rumuno-shqiptare Dora D'Istria; dhe duke ndjekur pikërisht gjurmët e Cecchettit, At Vasilicò arriti të pasurojë Bibliotekën e Komunitetit me rreth 120 kopje të dokumenteve të kopjuara në arkivat venete, nga të cilat disa me vëllime të mëdha, si kadastra veneciane e vitit 1416 për rajonin shkodran; duke mbajtur marrëdhënie të mira studimi me konsujt Teodoro Ippen të Austro-Hungarisë dhe A. Degrand të Francës, pati rastin të përfitonte nga këshillat e tyre dhe nga materiali që, i pajisur me burime më të mëdha, ata mundnin të grumbullonin në dobi të arkeologjisë dhe të numizmatikës shqiptare; mundi të hedhë kështu bazat e Muzeut Saverian me një koleksion të mirë të pjesëve numizmatike shumë të zgjedhura, si disa sappellettili të bukura të varrit dhe me një numër mjaft të mirë kornalinë dhe kameo. I kthyer në atdhe në vitin 1906, ai vdiq në 20 maj 1907. Prej tij, filloi kërkimet historike shqiptare kolegu i tij i ri At Luigi Pizzolari, që u caktua në Kolegjin Pontifik vetëm nga 1878 deri në 1881, por edhe më vonë, në udhëtimet e tij, vazhdoi me zell të grumbullonte për mikun Vasilicò material historik shqiptar nga ato që zbuloheshin nga gërmimet, duke i dhënë rreth 450 pjesë.

Permbledhje Dokumentash Per Historine E Shqiperise

Publicistike Studime Dhe Tekste V

Shqiptarët, shkruente ish-Kryeministri i Belgradit, nuk janë nji Komb, por vetëm nji përzimje fisesh pa typ të përbashkëtë, pa gjuhë t'unjisueme, pa histori e pa atdhe. Ata s mund të mbahen si nji popull (Komb), pse populli asht nji rezultet politik, nësa Shqiptarët janë ende në nji shkallë kulturore parahistorike e nuk çfaqin as ndër cilsi as në karakter të tyne kurrnji aftsi për t'u ba nji element përbas të Shtetit... Prandej pamvarsija e Shqipnisë a formimi i nji Shetit Shqiptar në vehte asht gja jo vetëm e pamujtun, por edhe e rrezikshme për Ballkan e për Europë mbarë).

Te Drejtat E Shqipnise Etnike

Gjergj Kastrioti, kur në mesin e shekullit XV papritur u shfaq në historinë e Evropës si protagonist në luftën e ashpër kundër turqve, për të gjithë ishte një personazhi ri. Ishte i ri edhe emri "Skënderbej"! Më parë nuk ishte veçse një peng në duart e sulltanit, dhe ishte i njohur vetëm për ata që njihnin fatin e keq të derës së tij princërore, e rënë nën zgjedhën e turqve. Por, tashmë prej kohësh, brenda një rrethi të vogël të atyre shqiptarëve që nuk e kishin humbur shpresën për të hequr qafe zgjedhën poshtëruese të Gjysmëhënës, u hapën fjalë për virtytet e tij luftarake të vëna në shërbim të sulltanit, e kështu kjo u duk e çmuar. Ishte e natyrshme që fama e trimërive të tij nuk do të vononte që ndaj tij të ktheheshin sytë e bashkëpatriotëve, edhe se nuk ishin shumë ndërmjet atyre që, duke e njohur nga afër, do guxonin të shpresonin se ai mund të rrëmbente shpatën kundër Turkut, pranë të cilit ishte rritur. Por ishte e mundur që Skënderbeu të ishte i prirë që t'ia kushtonte të gjithë jetën shtypësit të tokës së vet, fituesit kundër babait të vet, padronit të atij oborri i cili që fëmijë e kishte rrëmbyer nga besimi i të parëve të paharruar kurrë, e ku kishin vdekur, ose ndoshta ishin vrarë, tre vëllezërit e tij, edhe ata pengje?

Skenderbeu Dhe Papati 1442-1467

Valentini arriti në Shqipëri në një kohë kur misionarët jezuitë tashmë e quanin të konsoliduar pozitën e tyre në gjirin e katolicizmit shkodran. Megjithatë, me mprehtësinë dhe intuitën që e karakterizonte, ai e kuptoi menjëherë se veprimtaria e tyre vërtitej e gjitha brenda qerthullit katolik shkodran, pa e kapërcyer gardhin e tij dhe pa hyrë në lëmin e gjerë të lëvizjes kulturore dhe shoqërore që kishte nisur të shpërthente në Shqipëri, pas viteve '20. Këtë hop cilësor jezuitët do ta bënin vetëm më vonë, në fillim të viteve '30 me botimin e një reviste me qëllime të qarta dhe të prera filozofike, letrare e social – kulturore, që ata e quajtën L.E.K.A. Është pikërisht kjo revistë ku At Giuseppe Valentini do të dëftojë gjithë pasionin e tij për shkencë, gjithë aftësitë e tij mendore, gjithë vetitë e tij si studiues me përgatitje të thellë e të gjerë, që kapte skajet e erudicionit të ndriçuar nga kultura e tij humaniste, veshur me petkun e largpamësisë dhe origjinalitetit të spikatur të talentit të vet, sidomos në dyert e fushave të shkencave shoqërore.

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise

Një katalog larg – qëmtues dhe mirë – përshkrues, me komente të detajuara të veprave që përmban kjo ekspozitë, shumicën e të cilave e ka studiuar dhe klasifikuar autori. Një dokumentim me vlerë të rrallë e të pashoqe ikonografike dhe bibliografike, e veprimtarisë kulturore dhe shpirtërore, që lulëzoi në kolonitë shqiptare të Siçilisë në gjysmë – mijëvjeçarin e jetës së tyre në atdheun e ri.

Studime Dhe Tekste Per Lindjen E Krishtere

Tri janë elementët që në kompozimin e tyre i dhanë jetë lindjes së kësaj vepre, që mund të quhet me plot të drejtë, një enciklopedi "në miniaturë e historisë së Shqipërisë". Ajo doli për plot 16 numra, si një shtojcë e revistës LEKA, nga viti 1939 deri më 1943, kur u ndërpre për shkak të luftës, deri në zërin Aldobrandini. Ka një vlerë të spikatur historike dhe përben një përmbledhje sistematike emrash, artistësh, humanistësh, letrarësh të botës shqiptare, tituj veprash, tekste me një interes te veçantë historik, e toponime të ndryshme të nxjerra nga skedarët e arkivit të stërmadh të historisë në Bibliotekën Albanologjike dhe në arkivin historik Saverian të grumbulluar në vite nga Jezuitët e Shkodrës, një arkiv ky pjesërisht i shkatërruar në vitin 1946 dhe pjesërisht i transferuar në Arkivin shtetëror në Tiranë.  Shihet pra se Arkivi dhe Biblioteka Saveriane, revista LEKA dhe At Valentini, që e sistemoi dhe botoi këtë material, përbëjnë vlerat kompozuese të kësaj vepre. Por merita më e madhe i takon jezuitëve dhe misioneve te tyre hulumtuese që mblodhën lëndën që mbrujti këtë Fjalor Bibliografik, të shfaqur në kohën e botimit si orvatjen e parë të një enciklopedie të plotë, në tërë kuptimin e fjalës, nëse do të qenë botuar të paktën 400 skedat që tashmë qenë sistemuar. Gjithsesi edhe kështu, kjo vepër përbën një instrument të pashmangshëm për "lundrimin"në historinë e trazuar mijëra – vjeçare të Shqipërisë, përveçse një vizion të gjerë dhe depërtues në tërësinë e ambientit historik dhe gjeografik, mbi popullsinë, strukturat sociale dhe institucionet shqiptare që e përbënin atë.

Lista e librave të autorit At Giuseppe Valentini

Statuti Personal Ne Shqiperi Ne Epoken E Skenderbeut

Ligji I Maleve Shqiptare

E Drejta E Komuniteteve Ne Traditen Juridike Shqiperise

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise 1060-1560

Publicistike Studime Dhe Tekste iv

Permbledhje Dokumentash Per Historine E Shqiperise

Publicistike Studime Dhe Tekste V

Te Drejtat E Shqipnise Etnike

Skenderbeu Dhe Papati 1442-1467

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise

Studime Dhe Tekste Per Lindjen E Krishtere

Fjalor Bio Bibliografik Iliro Shqiptar

Statuti Personal Ne Shqiperi Ne Epoken E Skenderbeut

Ligji I Maleve Shqiptare

E Drejta E Komuniteteve Ne Traditen Juridike Shqiperise

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise 1060-1560

Publicistike Studime Dhe Tekste iv

Permbledhje Dokumentash Per Historine E Shqiperise

Publicistike Studime Dhe Tekste V

Te Drejtat E Shqipnise Etnike

Skenderbeu Dhe Papati 1442-1467

Kontribute Ne Kronologjine E Historise Se Shqiperise

Studime Dhe Tekste Per Lindjen E Krishtere

Fjalor Bio Bibliografik Iliro Shqiptar